Beyoglu Belediyesi’nin Tarihçesi-Tarihi Binası ve Restorasyonu

Faik Pasha Design Suites-Apartments ın da bulunduğu Beyoglu Belediyesi, Osmanlı’da bugünkü anlamda modern belediyeciliğin ilk örneği ve ülkemizdeki kilometre taşı,1855 yılında temelleri atılan Türkiye’nin batılı anlamda kurulan ilk Belediye Teskilatı olan “Beyoğlu ve Galata Altıncı Daire-i Belediyesi” idi.(1857)

Konumu ve sahip olduğu liman itibariyle İstanbul’un ticaret-finans merkezi durumundaki Beyoğlu, azınlıklarla birlikte yabancı elçilik ve konsoloslukların da toplandığı bir yerdi. Bu sebeple Batı tarzında ilk belediye teşkilatlanması burada başladı.

Bu süreci hızlandıran şey ise “Kırım Savaşı” oldu.
Savaş esnasında, Osmanlı başkenti, “tarihinde ilk defa gördüğü yoğunlukta bir yabancı asker kitlesine, diplomat trafiğine, yaralı asker ve mühimmat yığılmasına ve çok sayıda askerin gelmesine şahit oldu.
Rusya’ya karşı girişilen bu savaşta Osmanlı’nın müttefiki olan İngiliz ve Fransızlar, İstanbul’u bir üs olarak kullanmaya başladılar. Şehirdeki nüfusun birden bire artması ve yaşanan hareketlilik, ulaşım, sağlık ve belediye işleri alanındaki aksamaları artırınca müttefik devletlerin temsilcileri Osmanlı hükümetini eleştirmeye ve baskı yapmaya başladılar.

Bunun sonucunda söz konusu işleri bir düzene koymak için bugünkü “Belediye Başkanlığı”na benzer bir mevki olarak “İstanbul Şehremaneti” 1855 yılında kuruldu ve Galata-Beyoğlu’nda modern belediye hizmetlerinin görülmesi için çalışmalara başlandı.

Çoğu “Galata ve Beyoğlu’nda oturan, Batı’yı yakından tanıyan ve yabancı dil bilen azınlık temsilcilerinden 1856 yılında teşkil edilen, “İntizam-ı Şehir Komisyonu”nun çalışmasının ürünü olan bir rapor doğrultusunda, 28 Aralık 1857’de İstanbul genelinde değil sadece Beyoğlu ve Galata semtlerini kapsayan “Altıncı Daire-i Belediye” kuruldu.

Ayrıca rapora göre başkentteki yerel yönetim örgütlenmesi 14 belediye dairesine ayrıldı. Belediye işlerinin bölgelere ayrılarak yürütülmesi düşüncesi ve uygulamada sadece Beyoğlu-Galata’da işlerlik kazanan “6. Daire-i Belediye”nin adı Fransa’dan ve Paris’teki en başarılı yerel yönetim bölgelerinden, kent merkezindeki “Sixeme Arrondissement” 6. Bölge Belediyesi’nden alınmıştı

Yazışmaları da Fransızca olan 6. Daire’nin başına ilk olarak Hariciye memurlarından “Mehmed Kamil Bey” getirildi.
28 Aralık 1857 tarihli “Altıncı Daire-i Belediye Nizamnamesi” ve 7 Haziran 1858 tarihli “Devair-i Belediye’den 6. Daire İtibar Olunan Beyoğlu Ve Galata Dairesinin Nizamname-i Umumisi” uyarınca ilk belediye binası, ilk belediye mahkemesi ve yabancı uyruklu müşavir meclis üyeleri gibi uygulamalar burada başladı. Ayrıcalıklı ve büyük gelirler tahsis edilen bir bütçe ile 6.Daire, belediye ve bayındırlık hizmetlerini ifaya yükümlü kılındı.

“Belediye”, “Daire-i Belediye”, “Belediye Reisi”, “Belediye Meclisi” gibi tabir ve unvanlar da ilk defa burada kullanıldı.Görev alanı içerisindeki mahalle, cadde ve sokakların isimlendirilmesi, düzenlenmesi; su yolları ve kanalizasyonların tamir ve inşa edilmesi, temizlik ve aydınlatma işlerine başlanarak bölgenin kadastro haritaları çıkarıldı.

Bugün de Beyoğlu Belediyesi’ne hizmet vermekte olan bina, “6. Daire-i Belediye” döneminde bundan 160 yıl önce Sultan Abdülhamit Han’ın talimatı ile Eduvard Blaçk Bey’in başkanlığı döneminde inşa edildi.

Görev alanı içerisindeki mahalle, cadde ve sokakların isimlendirilmesi, düzenlenmesi; su yolları ve kanalizasyonların tamir ve inşa edilmesi, temizlik ve aydınlatma işlerine başlanarak bölgenin kadastro haritaları çıkarıldı.

İlgili kesimlerde bulunan mezarlıklar şehir dışına taşınarak Tepebaşı ve Taksim’de birer umumi bahçe yapıldı.
Bir hastane inşa edildi ve sokaklarla birlikte “Cadde-i Kebir” (İstiklal Caddesi) aydınlatıldı.

Böylece 6. Daire-i Belediye, imtiyazlı statüsü sebebiyle daha çok batılı elit bir kesime hizmet etmiş olsa da ileride tüm İstanbul ve diğer Osmanlı vilayetleri için bir örnek, numune haline gelen çalışmalara imza attı.

Beyoğlu Belediyesi, Osmanlı Sultanı II. Abdülhamit Han döneminde yapılan 160 yıllık tarihi başkanlık binasına yeniden kavuştu.

Tanzimat Dönemi’nde Paris,Napoli,Washington,Bükreş Elçilikleri,Matbuat Müdürlüğü gibi çok önemli görevlerde bulunan Edovard Blacque Bey’in 6. Daire Reisliği döneminde (1879-1883) İtalyan Mimar Barborini tarafından yapılan binadaki Restorasyon çalışmaları ise Ahmet Misbah Demircan’ın 2.Belediye Başkanlığı döneminde Türkiyeli mimar ve mühendisler tarafından projelendirildi ve uygulandı.

BEYOĞLU BELEDİYESİ BAŞKANLIK BINASI VE RESTORASYONU

7 Haziran 1858 tarihinde “6. Daire” adıyla kurulan tarihimizdeki ilk belediye olan Beyoğlu Belediyesi’nin başkanlık binasında 2012 de Beyoğlu Belediye Başkanı Ahmet Misbah Demircan öncülüğünde başlayan restorasyon, koruma ve işlevlendirme çalışmaları 2015 yılında tamamlandı.

Osmanlı’nın Batıya yönelişinin yüzü olarak Abdülhamit Han tarafından inşa ettirilen Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk belediye başkanlık binası, 158 yıl aradan sonra yeniden hizmet vermeye başladı.

Beyoğlu belediye Başkanı Sn.Demircan tarihi süreci ve restorasyonu şöyle anlattı:
”Türkiye Belediyeciliğinin atası bu belediyedir desek yeridir.
Bu belediyenin temellerinde, iki yenilikçi padişahın irade harcı var. Birisi Tanzimat Fermanını ilan eden Sultan Abdulmecid Han’dır. Bir diğeri ise belediyenin kurulmasından sonra, bugün yenileyerek açtığımız binayı inşa eden Sultan II. Abduhamit Han’dır.

Türkiye Belediyeciliğinin atası bu tarihi mekandır. Biz bu binayı tekrar hizmete açarak Abdülhamit Han’ın tuğrasını düştüğü yerden kaldırdık.

Temel güçlendirmesi için kazılara başladığımızda, kanaatimce Beyoğlu’ndaki en önemli hazinelerden birini bulduk. Bir kuyuya atılmış, üstü bir sürü malzeme ve toprakla kapatılmış bir tuğra ile karşılaştık. Yaptığımız incelemelerden sonra tuğranın Sultan Abdulhamit han adına çekilmiş olduğunu tespit ettik. Tuğrayı atıldığı yerden çıkardık. Ebediyete kadar Türkiye Cumhuriyeti bayrağı altında yaşasın diye Belediyenin Hünkâr kapısı üzerindeki yerine yerleştirdik.”

Tanzimat Dönemi’nden kalan ve aslına uygun modern çağın tüm ihtiyaçlarını karşılayacak şekilde restore edilen ve Türkiye’nin ilk belediyesi olan Beyoğlu Belediyesi’nin 160 yıllık binasını temelden çatıya kadar koruyarak yenilediklerini belirten Beyoğlu Belediye Başkanı Ahmet Misbah Demircan “Bu binayı yenilerken ilçede yapılan dönüşümün standartlarını da belirledik. Binalarını yenileyecek her bir mülk sahibi için bir örnek oluşturduk.” dedi.
Faik Paşa Caddesinde buluna Faik Paşa Apartments Binaları da ikinci derecede tarihi eser olup aslına uygun olarak 2012-1013 yıllarında restore edilmiştir.Beyoğlu’nun tarihi binaları İstanbul genelinde emsalsiz bir değere sahiptir ve belediye binamızın bu başarılı restorasyonu mutlaka yapılacak restorasyonlara da güzel bir örnek teşkil edecektir.Geçmişi anımsayabilmek,Tarihimizin izlerini koruyabilmek Toplumsal yaşamımız açısından büyük önem taşıdığına ve eski bina restorasyonlarının bu konunun mihenk taşını oluşturduğuna inanıyorum.Belediyemizin Başkanlık Binası Restorasyonu bunun güzel örneklerinden biri.

Kaynakça:
http://www.beyoglu.bel.tr/beyoglu-belediyesi/haber-detay/ABDULHAMIT-HANIN-158-YILLIK-BELEDIYE-BINASI-YENILENDI
http://www.dunyabulteni.net/tarih-dosyasi/293603/istanbulda-ilk-modern-belediye-6-daire-i-belediye

Book Now