Beyoğlunun Eski Sakinleri

Bir kenti gezilesi görülesi yapan o kentin kendine özgü yapısı ve tarihidir. Globalleşen dünyada birbirinin aynısı alışveriş ve eğlence yerlerini ,gökdelenleri,modern binaları Taiwan’dan Amerika’ya kadar tüm ülkelerde görmek olanaklı.

Bu bağlamda Beyoğlu ilginç tarihçesiyle, Osmanlı’nın Batılılaşma sürecindeki  yaşanmışlıklarıyla, tarihi  Art Nouveau binaları, kozmopolit yapısı, her dinden insanın yerleştiği mahalleleri ile eşi bir daha yaratılamayacak  özgün bir bölge.

‘Beyoğlu, 1857 de ilk Belediye uygulaması olmasına rağmen buraya “6. Daire” denildi. Bu adı almasının nedeni, Paris’te “Sixeme arrondıssement” (6. Bölge) diye bilinen Belediye biriminin kentin en mamur bölgesi olmasıydı. 6. Dairenin amaçları ticareti düzenlemek ve Avrupai kent hizmetlerini getirmekti.’diye yazıyor Beyoğlu Belediyesinin web sayfasında. Belediyemizin 160 yıllık bir  tarihçesi var.

Faik Pasa caddesindeki üç tarihi binayı  alıp  restore ettirene kadar ben de Beyoğlu hakkında pek bilgi sahibi değildim.Film festivallerinde Emek,Beyoglu  ve Alkazar Sinemalarına gelmekten mutlu olduğum,kitapçılarında vakit geçirdiğim, Saray Muhallebicisi, Hala, Hayri,Ece’ nin yeri, Mari’nin Meyhanesi, Babylon, Refik gibi gitmekten tat aldığım yerlerden ibaretti Beyoğlu benim için.

Faikpasha Suites and Apartments da zaman geçirmeye, çalışmaya başlayınca,bu semtin binalarında eskiden kimler oturmuş,bu ilginç dokuyu kimler oluşturmuş merak etmeye başladım.Faik Paşa Caddesinde yaşamış eski İstanbullular kapımızın önünden geçerken içeri girip ‘’ Ne güzel olmuş bu harap binalar yenilenmiş,benim çocukluğum bu binanın ikinci katında  geçti,yanda Eleni Teyze,Karşıda Kirkor Beyler otururdu,45 Numara da girişte Emine Hanım tek başına yaşardı’’ gibi anılar bir bir karşıma çıktıkça ben buraları daha çok sevdim.

Beyoğlu her zaman Avrupai yaşam tarzının süre geldiği bir bölge olmuş.Osmanlı ‘nın İslam Medeniyetini yerleştirmekte Sur İçini merkez almasıyla  Batılı unsurlar Karşı Yaka’ya yani Pera’ya yerleşmeye başlamışlar ve Tarihi Yarım Ada’ nın karşısında yer alan Pera  Cenevizlilerin,Levantenlerin  Rumların Musevi ve Ermenilerin evlerinin,işyerlerinin bulunduğu bir bölge olmuş..Konsolosluk ve Yabancı Şirket Merkezleri de buradaki Art Nouveau binalarda yer almışlar.Bolşevik Devriminden kaçan Rusların geldiği,Istanbul daki Batılı Unsurların Kültürel olarak varlıklarını sürdürdükleri  Beyoğlu  ağırlıkla Batılıların  ya da batılı yaşam tarzını besimsemiş insanların işyerlerinin bulunduğu ve yasadıkları,eğlendikleri sosyalleştikleri   bir  bölgeydi. Günümüzde hala bu eski günlerin izlerini taşır Beyoğlu.

Varlık Vergisi uygulamaları,6-7 Eylül olayları bu bölgenin demografik yapısını kökten değiştirmiştir.

6-7 Eylül 1955 de yaşanan olaylar sonucunda  Rum,Ermeni ve Musevilere ait 5.000 civarında ev ve işyeri tahrip edilmiş,takiben özellikle Rumlar Istanbul’dan Yunanistan’a göç etmek durumunda kalmışlardır,

Günümüzde doğu illerinden göcen vatandaşlarımızın yerleştiği Tarlabaşı gibi Beyoğlunun çevre mahalleleri,binaları hala eski sakinlerinin izlerini taşımakta.

Varlık Vergisi Uygulaması  Istiklal Cadesi ve civarında çoğunluğu gayrimüslimlere ait binaların el değiştirmesine yol açtı.  1943 de tahakkuk ettirilen bu  verginin %93 ü gayrimüslim mükelleflere %7 si müslim mükelleflere yüklendi.Belli bir sürede ödenmeyen Varlık Vergisi için  birinci hafta için %1 den başlayan faiz oranları koyuldu.!942-1943 de Istiklal Caddesinde satılan mülklerin %67 si Müslüman Türkler,%30 u Resmi Kurumlar tarafından satın alındı,sonuçta gayrimüslimlere ait binlerce taşınmaz el değiştirmiş oldu.

1942 den itibaren İlk sahiplerince terkedilmiş Beyoglu binalarının  eski ferforje desenlerinde ve dış cephe süslemelerinde o dönemlerin gözde sanat akımı Art Nouveau’nun mimariye yansımalarını görmekteyiz.19yy sonları ile 20 yy başlarında inşa edilmiş dört beş katlı binalarda oturan çoğu küçük esnaf ve zanaatkar olan Rum ve Ermeni Ailelerden sonra ,onlardan kalan bu terkedilmiş mahallelere Romanlar,İç Anadolu ve Karadeniz Bölgelerinden göç eden aileler,1990 ylları başlarında da Dogu İllerinden göcen aileler yerleşti.

1980 lerin sonlarında açılan Tarlabaşı Bulvarının yapımında bu binaların önemli bir bölümü yıkıldı.Tarlabaşı ile Istiklal Caddesi ve çevresi arasındaki bağlantı ıyice koptu,İstiklal caddesi değişir ve evrilirken Tarlabaşı’nın göç veren ve göç alan bu aşağı mahalleleri daha da yoksullaştı.

Book Now